Ống thủy lực không chỉ được lựa chọn theo đường kính hay áp suất. Trên thân ống và tài liệu kỹ thuật của nhà sản xuất thường có nhiều thông tin như Dash Size, ID, OD, Working Pressure, Burst Pressure, Temperature, Bend Radius, tiêu chuẩn SAE/ISO và mã sản phẩm. Hiểu đúng các thông số này giúp xác định ống có phù hợp với kích thước đầu nối, áp suất hệ thống, nhiệt độ làm việc, loại dầu hoặc chất lỏng và điều kiện lắp đặt hay không.

Trong thực tế, một ống có đường kính phù hợp nhưng áp suất không đủ, không tương thích với chất lỏng hoặc bị uốn dưới bán kính cho phép vẫn có thể nhanh chóng hư hỏng. Dưới đây là cách đọc các thông số ống thủy lực theo cách dễ hiểu và sát với thực tế lựa chọn ống được AZK tổng hợp, mời bạn đọc theo dõi.

1. Đường kính trong ống – ID (Inside Diameter)

ID – Inside Diameter là đường kính phía trong lòng ống, tức khoảng cách đo qua tâm từ thành trong bên này đến thành trong đối diện. Đây là một trong những thông số quan trọng nhất khi lựa chọn ống thủy lực vì nó liên quan trực tiếp đến:

Kích thước dòng chất lỏng đi qua ống.
Vận tốc dòng chảy.
Tổn thất áp suất trên đường ống.
Khả năng kết nối với đầu fitting.
Lưu lượng mà hệ thống yêu cầu.

ID thường được biểu thị bằng mm, inch hoặc Dash Size tùy nhà sản xuất và tiêu chuẩn. Tham khảo chi tiết về đường kính trong ID

Ví dụ:

1/4 inch ≈ 6,3 mm
3/8 inch ≈ 9,5 mm
1/2 inch ≈ 12,7 mm

Tuy nhiên, không nên lấy đường kính đo thực tế rồi tự suy ra chính xác mã tiêu chuẩn của ống. Kích thước danh nghĩa, dung sai và cấu tạo từng loại ống có thể khác nhau.

Vì sao ID quan trọng?

Nếu chọn ống có ID quá nhỏ, vận tốc dòng chảy có thể tăng, làm tăng tổn thất áp suất và phát sinh nhiệt trong hệ thống.

Ngược lại, chọn ống quá lớn có thể làm tăng kích thước, chi phí và không phù hợp với đầu nối hiện có.

Vì vậy, khi chọn ống thủy lực nên xác định lưu lượng yêu cầu và kích thước kết nối, thay vì chỉ chọn theo cảm quan về đường kính.

2. Dash Size là gì?

Dash Size là cách biểu thị kích thước danh nghĩa của ống thủy lực bằng dấu gạch ngang, ví dụ: -04, -06, -08, -10, -12, -16…

Theo quy ước phổ biến trong ngành thủy lực, Dash Size được liên hệ với kích thước danh nghĩa theo đơn vị 1/16 inch. Tài liệu kỹ thuật của Gates cũng sử dụng quy ước này trong hệ thống nhận diện ống.

Ví dụ:

ash Size	Kích thước danh nghĩa
-4	4/16″ = 1/4″
-6	6/16″ = 3/8″
-8	8/16″ = 1/2″
-10	10/16″ = 5/8″
-12	12/16″ = 3/4″
-16	16/16″ = 1″

Lưu ý: Dash Size là kích thước danh nghĩa, không phải lúc nào cũng bằng chính xác đường kính trong đo thực tế của mọi loại ống.

Do đó, nếu trên thân ống ghi -08, không nên hiểu đơn giản rằng mọi kích thước khác của ống cũng sẽ giống hệt một ống 1/2 inch thông thường. Cần đối chiếu với bảng thông số của đúng loại ống.

3. Đường kính ngoài – OD (Outside Diameter)

OD – Outside Diameter là đường kính đo từ mép ngoài của ống qua tâm đến mép ngoài đối diện. Khám phá chi tiết về đường kính ngoài OD.

Thông số OD đặc biệt hữu ích khi:

Kiểm tra khoảng không gian để lắp đặt.
Xác định kích thước kẹp hoặc gá đỡ.
Kiểm tra khả năng đi qua lỗ hoặc máng dẫn.
Xác định khoảng cách giữa các đoạn ống.
Đánh giá khả năng lắp đặt trong không gian chật hẹp.

Cần phân biệt rõ:

ID = đường kính trong

OD = đường kính ngoài

Từ đó, về mặt hình học, độ dày thành ống có thể liên quan đến hai đại lượng này. Tuy nhiên, với ống thủy lực nhiều lớp, không nên chỉ lấy OD và ID để suy luận về toàn bộ cấu trúc gia cường của ống.

4. Độ dày thành ống – Wall Thickness

Độ dày thành ống là chiều dày của phần vật liệu giữa bề mặt trong và bề mặt ngoài.

Tuy nhiên, với ống thủy lực nhiều lớp, cấu tạo không đơn giản chỉ là một lớp thành đồng nhất. Một ống thủy lực điển hình có thể gồm:

Lớp ống trong → lớp gia cường → lớp ngoài bảo vệ

Lớp gia cường có thể sử dụng sợi dệt hoặc dây thép tùy loại ống.

Vì vậy, không nên đánh giá khả năng chịu áp chỉ dựa vào độ dày thành ống. Cùng một đường kính, hai loại ống có thể có khả năng chịu áp rất khác nhau do khác cấu trúc gia cường và thiết kế.

Các tiêu chuẩn như SAE J517 và ISO 18752 quy định yêu cầu về kích thước và tính năng của các nhóm ống thủy lực cụ thể.

5. Áp suất làm việc – Working Pressure

Working Pressure hoặc Maximum Working Pressure là áp suất tối đa mà nhà sản xuất cho phép ống làm việc trong điều kiện vận hành được quy định. Đây là một trong những thông số quan trọng nhất khi chọn ống.

Ví dụ, nếu tài liệu kỹ thuật ghi:

Maximum Working Pressure: 250 bar thì không nên hiểu rằng ống có thể vận hành tùy ý ở 250 bar trong mọi điều kiện.

Cần đồng thời xem xét:

Loại chất lỏng.
Nhiệt độ.
Áp suất đỉnh/xung.
Cách lắp đặt.
Đầu nối.
Điều kiện môi trường.
Tiêu chuẩn áp dụng.

Đặc biệt, đối với cả cụm ống hoàn chỉnh, áp suất cho phép không chỉ phụ thuộc vào thân ống. SAE J517 quy định áp suất làm việc của cụm ống không được vượt quá mức thấp hơn trong các mức áp suất được công bố của các thành phần liên quan.

Nói đơn giản: Ống chịu được 250 bar không có nghĩa cả cụm ống chắc chắn chịu được 250 bar nếu fitting hoặc một thành phần khác có giới hạn thấp hơn.

6. Áp suất xung – Surge Pressure / Peak Pressure

Đây là thông số thường bị bỏ qua khi đọc thông số ống thủy lực.

Trong quá trình vận hành, áp suất hệ thống không phải lúc nào cũng ổn định. Khi van đóng mở nhanh, cơ cấu chấp hành thay đổi tải hoặc máy bơm thay đổi trạng thái, hệ thống có thể xuất hiện áp suất xung hoặc áp suất đỉnh trong thời gian ngắn.

Do đó, khi chọn ống không nên chỉ nhìn áp suất làm việc trung bình.

Parker lưu ý rằng áp suất xung và áp suất đỉnh tức thời phải nằm trong giới hạn cho phép của cụm ống; đồng thời đồng hồ cơ thông thường có thể không phản ánh chính xác các đỉnh áp suất diễn ra trong thời gian rất ngắn.

Đây là lý do những hệ thống có tải biến thiên hoặc đóng mở van nhanh cần được xem xét kỹ về khả năng chịu xung của ống.

7. Áp suất nổ – Burst Pressure

Burst Pressure là mức áp suất tại đó ống có thể bị phá hủy trong điều kiện thử nghiệm.

Một sai lầm phổ biến là thấy:

Working Pressure: 250 bar
Burst Pressure: 1.000 bar

rồi cho rằng có thể sử dụng ống ở áp suất gần 1.000 bar.

Không được hiểu như vậy.

Burst Pressure là thông số phục vụ đánh giá/kiểm tra khả năng chịu áp của ống và không phải áp suất vận hành cho phép. Parker cũng nêu rõ áp suất nổ công bố không phải là chỉ báo cho phép sản phẩm được sử dụng ở mức áp suất đó.

Khi lựa chọn ống, cần lấy Maximum Working Pressure làm thông số chính, đồng thời kiểm tra khả năng chịu áp suất xung của ứng dụng.

8. Tỷ lệ an toàn giữa áp suất làm việc và áp suất nổ

Một số người có thói quen lấy Burst Pressure chia cho Working Pressure rồi áp dụng một tỷ lệ cố định cho mọi loại ống.

Cách này không phù hợp.

Tỷ lệ thử nghiệm và yêu cầu áp suất phụ thuộc vào loại ống, tiêu chuẩn áp dụng và thiết kế của nhà sản xuất. SAE J517 và ISO 18752 quy định các yêu cầu hiệu năng tương ứng cho những nhóm ống cụ thể.

Vì vậy, khi mua ống nên kiểm tra tiêu chuẩn và datasheet của chính loại ống, thay vì tự suy luận khả năng làm việc từ Burst Pressure.

9. Nhiệt độ làm việc – Working Temperature

Thông số nhiệt độ cho biết khoảng nhiệt độ mà ống được thiết kế để vận hành với điều kiện sử dụng tương ứng.

Ví dụ trên datasheet có thể thấy:

Temperature Range: -40°C to +100°C

Không nên chỉ nhìn vào con số nhiệt độ cao nhất. Cần xem:

Nhiệt độ môi trường.
Nhiệt độ của chất lỏng bên trong.
Thời gian tiếp xúc ở nhiệt độ cao.
Loại chất lỏng.
Loại vật liệu của ống.

ISO 18752:2025 cho thấy giới hạn nhiệt độ còn phụ thuộc vào loại ống và loại chất lỏng; tiêu chuẩn này quy định các phạm vi khác nhau đối với dầu thủy lực, chất lỏng gốc nước và nước.

Do đó, câu hỏi “ống này chịu được bao nhiêu độ?” chưa đủ. Cần hỏi chính xác: Ống chịu được bao nhiêu độ với loại chất lỏng nào và trong điều kiện nào?

10. Khả năng tương thích với chất lỏng – Fluid Compatibility

Đây là thông số nên được đưa vào bài viết nhưng bài cũ chưa đề cập đầy đủ.

Không phải loại ống thủy lực nào cũng phù hợp với mọi loại chất lỏng.

Khi chọn ống cần xác định:

Dầu thủy lực sử dụng là loại nào.
Chất lỏng có gốc dầu hay gốc nước.
Thành phần hóa chất có ảnh hưởng đến vật liệu ống hay không.
Nhiệt độ chất lỏng.
Nồng độ và điều kiện vận hành.

ISO 18752:2025 cũng nêu rõ người sử dụng cần xác định khả năng tương thích giữa ống và chất lỏng sử dụng, với sự tư vấn của nhà sản xuất khi cần thiết.

Đây là lý do không nên chọn ống chỉ dựa vào đường kính và áp suất.

11. Cấu tạo và lớp gia cường của ống

Thông số cấu tạo giúp nhận biết khả năng chịu áp và đặc tính cơ học của ống.

Một số loại phổ biến có:

Gia cường bằng sợi dệt.
Gia cường bằng 1 lớp dây thép bện.
Gia cường bằng 2 lớp dây thép bện.
Gia cường bằng nhiều lớp dây thép xoắn.
Các cấu trúc compact hoặc cấu trúc chuyên dụng khác.

Ví dụ, trong hệ thống ký hiệu của Gates, phần ký hiệu có thể thể hiện loại ống theo tiêu chuẩn SAE và cấu trúc gia cường.

Không nên suy luận rằng càng nhiều lớp dây thép thì mọi chỉ tiêu đều tốt hơn. Mỗi cấu trúc được thiết kế cho những yêu cầu khác nhau về áp suất, độ linh hoạt, bán kính uốn, kích thước và ứng dụng.

12. Tiêu chuẩn của ống: SAE, ISO và các tiêu chuẩn khác

Khi đọc thông số ống thủy lực, một trong những thông tin có giá trị nhất là tiêu chuẩn áp dụng.

SAE J517

SAE J517 là tiêu chuẩn quan trọng đối với nhiều loại ống thủy lực sử dụng trên thiết bị di động và cố định. Tiêu chuẩn này đưa ra các yêu cầu về kích thước và tính năng cho các nhóm ống thủy lực phổ biến.

Trong thực tế có thể gặp các ký hiệu như:

SAE 100R1
SAE 100R2
SAE 100R16
SAE 100R17
SAE 100R4

Tuy nhiên, cần chú ý rằng một số ký hiệu cũ trong SAE J517 đã được cập nhật hoặc thay thế trong các phiên bản sau. Vì vậy, khi đọc tài liệu kỹ thuật nên ưu tiên phiên bản tiêu chuẩn hiện hành và datasheet của nhà sản xuất, thay vì chỉ dựa vào tên gọi quen thuộc.

ISO 18752

ISO 18752:2025 là phiên bản hiện hành của tiêu chuẩn quốc tế về ống cao su và cụm ống thủy lực gia cường bằng dây thép hoặc sợi dệt, quy định nhiều class, grade và type khác nhau. Tiêu chuẩn này cũng quy định các yêu cầu về áp suất, nhiệt độ, kích thước và hiệu năng của ống.

Vì vậy, khi thấy trên thân ống hoặc catalogue ghi SAE hoặc ISO, không nên coi đó chỉ là tên thương hiệu. Nó cho biết ống được thiết kế/đánh giá theo một hệ thống yêu cầu kỹ thuật nhất định.

13. Bán kính uốn tối thiểu – Minimum Bend Radius

Minimum Bend Radius là bán kính uốn nhỏ nhất mà nhà sản xuất cho phép đối với ống trong điều kiện quy định.

Ví dụ: Minimum Bend Radius: 100 mm có nghĩa là khi bố trí ống, bán kính uốn không được nhỏ hơn mức nhà sản xuất quy định.

Đây là thông số cực kỳ quan trọng khi đường ống phải:

Uốn quanh máy.
Đi qua không gian hẹp.
Di chuyển cùng cơ cấu máy.
Thường xuyên thay đổi vị trí.

Không nên hiểu rằng ống càng mềm thì có thể uốn tùy ý. Uốn quá gấp có thể gây biến dạng cấu trúc, ảnh hưởng đến lớp gia cường và làm giảm tuổi thọ ống.

ISO/TS 17165-2 đưa bán kính uốn, định tuyến, lắp đặt, thay thế và bảo trì vào nhóm thực hành cần xem xét đối với cụm ống thủy lực.

14. Chiều dài ống – Length

Chiều dài thường được ghi bằng: mm, m, inch

Khi đặt cụm ống thủy lực hoàn chỉnh, chiều dài cần được xác định dựa trên khoảng cách thực tế giữa hai điểm kết nối, đồng thời tính đến bán kính uốn và chuyển động của máy.

Không nên cắt ống vừa đúng khoảng cách hai đầu nối nếu đường ống có chuyển động hoặc cần uốn trong quá trình làm việc.

Việc định tuyến và lắp đặt không đúng có thể ảnh hưởng đến tuổi thọ của cụm ống; ISO/TS 17165-2 cũng đưa các nội dung này vào hướng dẫn thực hành đối với hose assembly.

15. Đầu nối – Hose Fittings

Một cụm ống thủy lực hoàn chỉnh thường gồm:

Ống + đầu fitting + phương pháp lắp ráp

Do đó, chọn đúng thân ống nhưng sai đầu nối vẫn không tạo thành một cụm ống phù hợp.

Các loại đầu nối có thể sử dụng những kiểu kết nối khác nhau như:

Ren.
Mặt côn.
O-ring.
Mặt bích.
Đầu nối nhanh.
Các cấu hình chuyên dụng khác.

ISO có cả một nhóm tiêu chuẩn riêng cho hose fittings, chẳng hạn ISO 12151-1 cho fitting mặt O-ring, ISO 12151-2 cho đầu côn 24° có O-ring và ISO 12151-3 cho fitting mặt bích.

Vì vậy, khi đặt cụm ống nên cung cấp cho nhà cung cấp: kích thước ống + loại fitting + kích thước ren/đầu nối + góc đầu nối + chiều dài + áp suất làm việc.

16. Cách đọc thông tin in trên thân của ống thủy lực

Trên thân ống thường có một dòng ký hiệu gồm nhiều thông tin.

Ví dụ minh họa: SAE 100R2AT – 1/2″ – 2 WIRE – 250 BAR – -40°C/+100°C

Có thể hiểu theo từng nhóm:

Thông tin	Ý nghĩa
SAE 100R2AT	Loại/tiêu chuẩn của ống
1/2″	Kích thước danh nghĩa
2 WIRE	Cấu trúc gia cường bằng 2 lớp dây thép
250 BAR	Áp suất làm việc được công bố
-40°C/+100°C	Phạm vi nhiệt độ theo điều kiện nhà sản xuất quy định

Lưu ý: Đây chỉ là ví dụ minh họa cách đọc. Không nên lấy các con số trên làm thông số chung cho mọi ống SAE 100R2AT. Thông số chính xác phải được lấy từ nhà sản xuất và đúng mã sản phẩm.

17. Cách đọc một bảng thông số ống thủy lực

Khi xem catalogue hoặc datasheet, người mua có thể gặp bảng dạng:

Thông số	Ví dụ
Hose Type	SAE 100R2AT
Dash Size	-8
ID	12,7 mm
OD	Theo catalogue
Working Pressure	Theo catalogue
Burst Pressure	Theo catalogue
Temperature	Theo catalogue
Minimum Bend Radius	Theo catalogue
Length	Theo quy cách
Reinforcement	2 lớp dây thép
Cover	Cao su tổng hợp

Thứ tự đọc nên là:

1. Loại chất lỏng → 2. Áp suất → 3. Nhiệt độ → 4. ID/Dash Size → 5. Fitting → 6. Bán kính uốn → 7. Điều kiện lắp đặt

Cách tiếp cận này thực tế hơn việc chỉ nhìn vào đường kính.

18. 5 thông số quan trọng nhất khi chọn ống thủy lực

Nếu không có thời gian đọc toàn bộ catalogue, hãy kiểm tra ít nhất 5 nhóm thông tin sau:

Kích thước: Xác định ID/Dash Size phù hợp với lưu lượng và đầu nối.

Áp suất: Kiểm tra Maximum Working Pressure và xem xét cả áp suất xung/đỉnh của hệ thống.

Nhiệt độ: Đối chiếu nhiệt độ của chất lỏng và môi trường với giới hạn của ống.

Chất lỏng: Kiểm tra vật liệu ống có tương thích với dầu hoặc chất lỏng sử dụng hay không.

Điều kiện lắp đặt: Kiểm tra Minimum Bend Radius, chuyển động, ma sát, xoắn và cách định tuyến ống.

Đây cũng là những yếu tố phù hợp với các hướng dẫn lựa chọn, định tuyến, lắp đặt và bảo trì cụm ống thủy lực trong ISO/TS 17165-2.

Nếu muốn đi sâu hơn vào cách xác định loại ống theo áp suất, kích thước, môi chất, nhiệt độ và điều kiện lắp đặt, bạn có thể xem thêm bài cách chọn ống thủy lực phù hợp để có cơ sở lựa chọn chính xác hơn cho từng hệ thống.

19. Những sai lầm thường gặp khi đọc thông số ống ty ô thủy lực

Chỉ nhìn đường kính

Ống cùng đường kính không có nghĩa là cùng khả năng chịu áp.

Chọn theo Burst Pressure

Burst Pressure không phải áp suất vận hành. Khi chọn ống phải ưu tiên Maximum Working Pressure theo đúng điều kiện sử dụng.

Bỏ qua nhiệt độ

Cùng một loại ống có thể có giới hạn sử dụng khác nhau tùy chất lỏng và điều kiện nhiệt độ.

Không kiểm tra khả năng tương thích chất lỏng

Đây là nguyên nhân dễ bị bỏ qua khi chọn ống.

Uốn ống quá nhỏ

Không tuân thủ Minimum Bend Radius có thể làm giảm độ bền và tuổi thọ của ống.

Chỉ chọn thân ống mà quên fitting

Một hose assembly là một hệ thống gồm ống và các thành phần kết nối. Mức áp suất của cả cụm phải được xem xét theo thành phần có giới hạn thấp hơn.

20. Cách chọn đúng ống thủy lực theo nhu cầu thực tế

Thay vì chỉ hỏi: “Ống thủy lực phi bao nhiêu?” nên cung cấp cho nhà cung cấp ít nhất các thông tin:

Đường kính hoặc Dash Size.
Lưu lượng cần truyền.
Áp suất làm việc.
Áp suất đỉnh/xung nếu có.
Loại dầu hoặc chất lỏng.
Nhiệt độ làm việc.
Chiều dài ống.
Loại đầu nối.
Không gian lắp đặt.
Bán kính uốn yêu cầu.
Ống đứng yên hay thường xuyên chuyển động.

Từ những thông tin này, nhà cung cấp mới có cơ sở xác định loại ống, cấu trúc gia cường và đầu nối phù hợp.

Mua ống thủy lực theo đúng thông số tại AZK

Nếu bạn đã xác định được đường kính, áp suất làm việc, nhiệt độ và nhu cầu sử dụng, bước tiếp theo là lựa chọn đúng loại ống và kích thước phù hợp với hệ thống. Bạn có thể tham khảo các dòng ống thủy lực tại AZK để tìm sản phẩm theo quy cách và nhu cầu thực tế.

AZK cung cấp ống thủy lực với nhiều kích thước, hỗ trợ tư vấn thông số, lựa chọn quy cách và báo giá theo nhu cầu. Để được tư vấn nhanh, bạn có thể liên hệ AZK và cung cấp thông tin về đường kính ống, áp suất làm việc, loại chất lỏng và chiều dài cần sử dụng. Đội ngũ kỹ thuật sẽ hỗ trợ kiểm tra và đề xuất loại ống phù hợp.

Kết luận

Đọc đúng thông số ống thủy lực giúp lựa chọn sản phẩm phù hợp với áp suất, nhiệt độ, môi chất và điều kiện lắp đặt thực tế. Khi cần mua ống thủy lực đúng quy cách, bạn có thể tham khảo các sản phẩm tại AZK hoặc liên hệ 0965 424 236 để được tư vấn và báo giá theo nhu cầu.

5/5 - (1 bình chọn)